Maliye Bakanlığından:
MİLLİ EMLAK GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO: 310)
Bilindiği üzere; Hazinenin özel
mülkiyetinde bulunan taşınmazlar üzerinde gerçek ve tüzel kişiler (kamu-özel)
lehine, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve bu Kanunun 74’üncü maddesi gereğince
yayımlanan Devlete Ait Taşınmaz Mal Satış, Trampa, Kiraya Verme, Mülkiyetin
Gayri Ayni Hak Tesis, Ecrimisil ve Tahliye
Yönetmeliği ve özel kanunlarındaki hükümler ile Bakanlığımızca belirlenen
koşullarla irtifak hakkı tesis edilmektedir.
Bu kapsamda; Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş.
(BOTAŞ) Genel Müdürlüğü, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü,
Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) Genel Müdürlüğü ve Elektrik Üretim A.Ş.
(EÜAŞ) Genel Müdürlüğü gibi özel kanunları uyarınca görevlendirilmiş olan
kuruluşların asli görevleri gereğince yapmış olduğu hizmetlerin kamu hizmeti
niteliği taşıyor olması hususu da dikkate alınmak suretiyle, bu kuruluşların
hizmetleri sebebiyle ihtiyaç duyduğu mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar ile
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde, bu kuruluşlar
lehine bedeli karşılığında irtifak hakkı tesisi, bedelsiz devir, bedelsiz irtifak hakkı tesisi veya kullanma izni verilmesi işlemleri 27.10.2003 tarihli
ve 270 Sıra Sayılı Milli Emlak Genel Tebliği, 2005/03 ve 2005/13 sayılı
Genelgeler ile 81 Valiliğe (Defterdarlık) yazılan 08.10.2003 tarihli ve 35097
sayılı yazımız uyarınca Defterdarlıklarca
yapılarak sonuçlandırılmaktaydı.
03.03.2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası
Kanununun 15’inci maddesinin (d) fıkrası 24.05.2006 tarihli ve 5496 sayılı
Kanun ile; “Piyasada üretim veya dağıtım
faaliyetinde bulunan lisans sahibi özel hukuk tüzel kişileri, faaliyetleri ile
ilgili olarak Hazinenin mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu
altındaki taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı tesisi, kullanma izni veya
kiralama yapılabilmesi için Kurumdan talepte bulunur. Bu talebin Kurulca uygun
görülmesi hâlinde, ilgili mevzuat uyarınca Maliye Bakanlığı ile lisans sahibi
özel hukuk tüzel kişileri arasında lisans süresi ile sınırlı olmak üzere
irtifak hakkı tesisi, kullanma izni veya kiralama sözleşmesi düzenlenir. Bu
sözleşmelerde, sözleşmenin geçerliliğinin lisansın geçerlilik süresi ile
sınırlı olacağı hükmü yer alır. Bu şekilde tesis edilen irtifak hakkı, kullanma
izni veya kiralama bedelini ödeme yükümlülüğü, lisans sahibi özel hukuk tüzel
kişisine aittir.
Piyasada kamu tüzel kişiliğini
haiz lisans sahibi tüzel kişilerce yürütülen üretim, dağıtım veya iletim
faaliyetleri için gerekli olan, Hazinenin mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve
tasarrufu altındaki taşınmazlarla ilgili olarak irtifak hakkı tesisinin veya
kullanma izni verilmesinin talep edilmesi hâlinde, Maliye Bakanlığı tarafından
ilgili kamu tüzel kişileri lehine lisans süresince bedelsiz irtifak hakkı tesis
edilir veya kullanma izni verilir.”
şeklinde değiştirilmiştir.
Bu hüküm ile konu hakkında görüşleri sorulan Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumunun görüşü de dikkate alınmak suretiyle; konuya
ilişkin muhtelif tarihlerde yapılan düzenlemelerin birleştirilerek tek bir
genel tebliğ haline getirilmesi gerekli görülmüştür.
Buna göre;
I) Boru
Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) Genel Müdürlüğü, Türkiye Elektrik İletim
A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü, Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) Genel Müdürlüğü ile
elektrik dağıtımı ile görevlendirilen ekli listede (Ek-1)
belirtilen ve özel kanunları uyarınca görevlendirilmiş olan tüzel kişilerin
yapmış olduğu hizmetlerin kamu hizmeti niteliği taşıyor olması ve bu tüzel
kişilerce yerine getirilmesi gereken hizmetlerde aciliyet
bulunması nedeniyle, yapılan yatırımların zamanında yapılabilmesi, aksamaması
ve bu işlerin süratle yerine getirilmesi ve ayrıca, mülkiyeti Hazineye ait
taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde bu
tüzel kişiler lehine asli görevleri gereği tesis edilecek irtifak hakkı ve
kullanma izni işlemlerinin kısa sürede ve etkin bir şekilde sonuçlandırılması
amacıyla; mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinde kamu tüzel kişiliğini
haiz lisans sahibi tüzel kişiler lehine irtifak hakkı tesis edilmesine ilişkin
tüm işlemler, Bakanlığımızın 150 Sıra Sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin (D)
bölümünde belirtilen bilgi ve belgeler de dikkate alınmak suretiyle, aşağıdaki
açıklamalar çerçevesinde Defterdarlıklarca
sonuçlandırılacaktır.
1 - TEİAŞ, EÜAŞ ve elektrik dağıtımı ile görevli kamu tüzel kişiliğini haiz lisans sahibi
tüzel kişiler tarafından, üzerinden enerji nakil
hattı geçirilen/geçirilecek olan, BOTAŞ tarafından, doğalgaz boru hattı geçirilen/geçirilecek
olan mülkiyeti Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki
taşınmazlar hakkında, talep konusu taşınmazların üzerinde irtifak hakkı tesis
edilmesinde ve/veya kullanma izni verilmesinde herhangi bir sakınca bulunup
bulunmadığı tespit edilecek, irtifak hakkı tesis edilmesinde ve/veya kullanma
izni verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığının tespiti halinde gerekli
işlemlere başlanılacaktır.
2 - Adı geçen
Kuruluşlar tarafından irtifak hakkı tesisi ve/veya kullanma izni verilmesi
talep edilen mülkiyeti Hazineye ait ve/veya Devletin hüküm ve tasarrufu
altındaki taşınmazların genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine veya özel
bütçe kapsamındaki idarelere tahsisli olması durumunda, bu taşınmazın tahsis
edildiği kurum veya kuruluştan görüş sorularak olumlu cevap alınması halinde,
ilgili Kuruluşlar lehine irtifak hakkı tesis edilecek ve/veya kullanma izni
verilecek olan kısımları üzerinde genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine
veya özel bütçe kapsamındaki idarelere yapılan tahsis kaldırılarak, bu kısımlar
üzerinde irtifak hakkı tesis edilecek ve/veya kullanma izni verilecek, tahsis
yapılan kurum veya kuruluştan olumsuz cevap alındığı takdirde ise, bu durum
talep sahibi Kuruluşa bildirilecektir.
3 - TEİAŞ ve EÜAŞ tarafından yürütülen üretim veya
iletim faaliyetleri için gerekli olan, mülkiyeti Hazineye ait ve/veya Devletin
hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde bu Kuruluşlar lehine lisans
süresince tesis edilecek irtifak hakkı ve/veya kullanma izni bedelsiz
olacaktır. Bu lisans sahibi tüzel kişilerin özelleştirilmesi yapıldıktan sonra,
yeni yerlerin talep edilmesi halinde, bu yerler üzerinde genel hükümlere göre
belirlenecek bedeli karşılığında
irtifak hakkı ve/veya kullanma izni verilecektir.
4 - Elektrik dağıtımı ile görevlendirilen
ekli listede (Ek-1) belirtilen kamu tüzel kişiliğini haiz lisans sahibi tüzel
kişilerce trafo, kesici ölçü kabini (KÖK), dağıtım merkezi (DM) vs.
binası veya direk yeri olarak fiilen kullanılan veya kullanılmak üzere talep
edilen mülkiyeti Hazineye ait taşınmazların üzerinde bedelsiz irtifak hakkı tesisi, Devletin hüküm ve tasarrufu
altındaki yerler üzerinde bedelsiz
kullanma izni verilmesi işlemlerinde;
- Bu
taşınmazların genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine veya özel bütçe
kapsamındaki idarelere tahsisli olması durumunda, ikinci maddede belirtildiği
şekilde işlem yapılacaktır.
- Taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunması halinde
ise aynı şartlarla, 178 sayılı Maliye Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 26.5.2004 tarihli ve 5177 sayılı Kanunla
değişik 13’üncü maddesinin (b) bendi uyarınca, Şirket lehine bedelsiz kullanma
izni tesis edilecek, ifraz ve tescil işleminde 29.06.2001 tarihli ve 4706
sayılı Kanunun 03.07.2003 tarihli ve 4916 sayılı Kanun ile değişik 7’nci
maddesi uyarınca işlem yapılacaktır.
- Talep konusu taşınmazlardan işlemleri tamamlananlar hakkında
gerekli bilgi Defterdarlıklarca doğrudan Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ve
ilgili kurumlara bildirilecektir.
- Ek-1 listede belirtilen Şirketlerin
özelleştirilmesi yapıldıktan sonra, yeni yerlerin talep edilmesi halinde, bu
yerler üzerinde genel hükümlere göre belirlenecek bedeli karşılığında irtifak hakkı ve/veya kullanma izni
verilecektir.
5 - BOTAŞ
lehine irtifak hakkı tesisi işlemlerinde, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası
Kanunu gereğince Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararının bulunup bulunmadığı
tespit edilecek, bu karar bulunmuyor ise, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan
görüş alınacaktır.
6 - Doğalgaz
boru hattı geçirilmek amacıyla tesis edilecek irtifak haklarında, hat güzergahının taşınmazdan geçiş durumu (hattın taşınmazın
kenarından veya ortasından geçmesi v.b. gibi), taşınmazın yüzölçümü, geometrik
durumu ve satış bedeli gibi hususlar da göz önüne alınarak, bu taşınmazların
boru hattı geçmeden önceki değerleri ile boru hattı geçtikten sonraki değerleri
arasındaki farkın irtifak hakkı bedelini oluşturacağı (Örneğin, mülkiyeti
Hazineye ait olan
II) 3096 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki
Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti İle
Görevlendirilmesi Hakkındaki Kanun, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, 4646
sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu
hükümleri uyarınca ilgili idarelerce lisans veya görev verilmiş olan özel
hukuk tüzel kişileri tarafından kamulaştırma bedeli ödenmek
suretiyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı veya ilgili İdare ya da Kurum
tarafından kamulaştırılarak Hazine adına tescil edilen veya mülkiyeti görevli
Şirketlere ait iken Hazine adına tescil edilen taşınmazlar üzerinde, görev
süresi sonuna kadar görevli Şirketler lehine bedelsiz irtifak hakkı tesis edilebilecektir. Ancak, bedeli görevli Şirketler tarafından değil de,
anılan Bakanlık veya ilgili İdare ya da Kurum tarafından karşılanmak suretiyle
kamulaştırılarak Maliye Hazinesi adına tescil ettirilen veya daha önce Maliye
Hazinesi adına kayıtlı olan taşınmazlar üzerinde ise, bedeli karşılığında
görevli Şirketler lehine irtifak hakkı tesis edilebilecektir.
III) 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin
Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun hükümlerine
göre, adına ihale yapılan yatırımcı lehine, sözleşmelerinde belirtilen bedel
karşılığında ve sözleşmelerinde belirtilen süre kadar Bakanlığımızca
kullanma izni verilebilecek veya irtifak hakkı tesis edilebilecektir.
II ve III üncü bölümlerle
ilgili olarak Hazinenin özel mülkiyetinde
bulunan taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin
kiralanması, kullanma izni verilmesi ve irtifak hakkı tesisi taleplerine
ilişkin işlemler Bakanlığımıza intikal
ettirilerek alınacak cevaba göre işlem tesis edilecektir.
IV) Tereddüt edilen konularda
Bakanlığımızdan görüş sorulacaktır.
Tebliğ olunur.
